Skinaz Việt Nam Tuyển Đại Lý Toàn Quốc

Một phát hiện gây sốc: Ông già Noel từng là vị danh tướng của Việt Nam

Thienson

qtriĐiều hành viên


Hình ảnh tướng quân Cao Lỗ
(L31. Bảo tàng Nghệ thuật Á châu. San Francisco)
Sử sách ghi lại, thủ lĩnh Tày là Túc Phăn (Thục Phán) sau khi san bằng lãnh địa của các Bò Khun (vua Hùng), hợp nhất đất Âu-Tây Bắc với vùng Nác sông Hồng, lập nên quốc gia Âu Nác, đã cho xây dựng thành trì ở vùng trung tâm Kẻ Chũ (nay được gọi là Cổ Loa). Công cuộc xây thành này có sự góp sức đáng kể của vị tướng quân mang tên Cao Lỗ, người mà hai nghìn năm sau chỉ còn được biết đến qua những thần phả truyền kỳ, nhuốm đậm sắc màu huyền sử.
Cao Lỗ còn được gọi là Khả Lũ, Cao Thông, Cao Lão, hay Đại Than Đô Lỗ, San Đà thạch thần tương truyền quê ở xã Cao Đức, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh ngày nay. Về gốc tích của Cao Lỗ tướng quân, sách An Nam nhân vật bị chí (1) viết:

高魯亦稱高通、高老,可縷後追尊為山陀石神,或曰陀灘石神,西夷人也 (Cao Lỗ còn gọi là Cao Thông, Cao Lão, Khả Lũ… sau được truy tôn là Sơn Đà thạch thần, có nơi gọi là Đà Than Thạch Thần, người Tây-di vậy).

Về hành trạng của ông, sách Toàn thư cũng chỉ cho biết Cao Lỗ theo mệnh của Túc Phăn chế ra nỏ thần (2), có công lớn trong việc đánh lui quân Triệu Đà, nhưng về sau bị Lạc hầu gièm pha, nên đã bỏ đi. (3) Sách Cổ kim đô thành khảo (4) viết:

古螺城,亦稱可縷城。昔高魯將軍善筑城,蜀王命以建京師。筑畢,名之曰可縷,示永記將軍之恩也。今之謂古螺,蓋時久而謬也 (Thành Cổ Loa, còn gọi là thành Khả Lũ. Xưa tướng quân Cao Lỗ giỏi xây thành, Thục vương mệnh cho dựng kinh sư. Xây xong, đặt tên là Khả Lũ, ý rằng mãi nhớ đến công ơn tướng quân vậy. Nay thành gọi là Cổ Loa, chừng do lâu ngày nên nói nhịu vậy.)

Qua ghi chép của cổ sử Việt Nam, ta đại khái biết rằng tướng quân Cao Lỗ là một người “man di” đến từ phương Tây, giỏi chế nỏ xây thành, sau khi xây cất kinh đô, thủ lĩnh Túc Phăn đã lấy tên ông đặt cho tên thành, nhưng về sau Cao Lỗ bị Lạc hầu gièm pha, đành phải bỏ vua ra đi.

Câu chuyện có lẽ đã khép lại và dễ dàng được chấp nhận nếu như cái tên của vị tướng quân không tồn taị quá nhiều dị thể, đồng thời mang vỏ âm thuần Việt để không gợi cho ta một cảm giác hoài nghi nào về tính chất ngoại lai của chúng. Song, tình hình thực tế hoàn toàn trái ngược khi chính bản thân lớp vỏ âm thanh này đã hé lộ thân phận ngoại nhập, hay chính xác hơn, chúng là những cái tên Tây “di” như chính sử gia Việt Nam đã nhận định. Qua khảo sát ngữ âm và tham khảo bài viết Not just a Name của học giả người Anh Rirchard Anderson (5), người viết nhận thấy Cao Lão, Cao Lỗ hay Sơn Đà, Đà Than… chính là những biến thể của chuỗi từ /santa claus/, trong đó /santa/ được phiên thành /san đà/, /đà than/ hay /thạch thần/ … /claus/ được phiên thành /cao lão/, /cao lỗ/, /khả lũ/… với phụ âm đôi /cl-/ bất biến. Vậy ta có thể kết luận sơ bộ rằng: Santa Claus đã được phiên thành San Đà Cao Lão, một dạng thức phiên âm chuẩn, nhưng về sau do ảnh hưởng bởi tính chất địa phương, do biến đổi ngữ âm trong nội bộ tiếng Việt mà ta có được những biến thể như Cao Lỗ, Khả Lũ, Đà Than hay San Đà… vân vân. Có điều, Santa Claus là ai? Ông sống vào thời nào? Và có liên hệ gì đến Việt Nam? Đây là một vấn đề to tát, mang ý nghĩa lịch sử trọng đại, không chỉ riêng với riêng dân tộc Việt Nam, mà còn có ý nghĩa với nhân dân trên toàn thế giới.
Tiến hành khảo sát một số địa danh cũng như nhân danh trên thế giới, người viết nhận định: nhân vật mang tên Santa Claus chỉ có duy nhất một người, đó chính là Thánh Nicolas, hay còn được gọi với cái tên ông già Noel (6). Tại Bảo tàng Nghệ thuật Á châu San Francisco hiện lưu giữ một bức tranh được vẽ năm 118 sau CN, mang ký hiệu L31, với tiêu đề “高將軍像” (Chân dung Cao tướng quân) từng khiến cho toàn bộ người tham quan phải sửng sốt bởi nhân vật trong tranh giống hệt ông già Noel từ đầu đến chân, đến nỗi một số học giả phương Tây như Mark Wahlberg, Albert Bertilsson đều cho rằng: bức tranh là chân dung Thánh Nicolas thời trai trẻ, dưới nét vẽ mang đậm chất Á Đông (7). Bức tranh được phát hiện tại Quảng Châu Trung Quốc, trong một ngôi mộ quan lại thời Hán (thực chất là quan lại Nam Việt, bởi bấy giờ đất Giao, Quảng đều thuộc nước Nam Việt của Triệu Đà). Vậy nhiều khả năng, nguyên mẫu ông già Noel là một người phương Tây từng hiện diện tại hai vùng Giao Quảng, mà tên ông – Santa Claus – được nhân dân Giao Quảng gọi bằng cái tên đầy kính trọng và trìu mến Cao tướng quân, Cao Lão. Ngoài ra, theo chú thích ở dòng lạc khoản của bức tranh, Cao tướng quân thường dắt dê đi dạo, cho nên để ghi dấu công ơn của Cao tướng quân, nhân dân vùng Quảng Châu đã tôn ông làm thành hoàng, gọi vùng đất của họ là Dương thành (thành con dê) gắn liền với truyền thuyết tiên ông cưỡi dê xuống trần, lập ra vùng Nam Việt (8). Mối liên hệ khó tin này cũng rất rõ ràng trong ngôn ngữ Hán và các kinh điển Hán văn, khi chính từ ‘cao dương’ được dùng để miêu tả những con dê béo tốt, “vốn có nghĩa là linh vật được dân Lưỡng Quảng tôn thờ cùng một vị thần”(9) Ngoài ra, mối quan hệ giữa Santa Claus với hình tượng con dê còn được minh chứng qua cuốn sách ‘The Art of Asian’ của giáo sư Andrew. Ông viết: “Phong cách điêu khắc Đông Nam Á ở một chừng mực nào đó có sự tiếp nhận ảnh hưởng từ phong cách điêu khắc phương Tây, điều này hẳn rất khó tin, song nó thực sự tồn tại… Tượng dê ở đền thờ Sinhep (Sĩ Nhiếp) tỉnh Bacnin (Bắc Ninh) Việt Nam là một trong những minh chứng cho nhận định đó.” (10) Andrew Lukacs đưa ra nhận định sau khi ông so sánh các bức điêu khắc ở phương Tây đầu công nguyên với pho tượng dê trước đền Sĩ Nhiếp, sau đó nhận chân những nét tương đồng đến khó tin ở những pho tượng cách xa nhau đến hàng vạn kilomet này…

(Tượng dê ở đền Nam Giao học tổ.)
Không còn nghi ngờ gì khi khẳng định tướng quân Việt Nam- Cao Lỗ- cùng con dê của ông đã được người Trung Quốc mã hóa tự khi sáp nhập đất Âu Nác vào bản đồ Nam Việt, để về sau trở thành một điển tích văn học đẹp, gắn liền với dân chúng vùng Quảng Châu. Đồng thời, ta cũng có thể khẳng định rằng, dấu tích người châu Âu cùng văn hóa phương Tây đã từng hiện diện rõ nét trên mảnh đất Việt Nam ngay tự buổi đầu dựng nước, và hình tượng con dê nằm thủ phục (đã có trước thời Sĩ Nhiếp) cho phép ta liên tưởng tới con tuần lộc, hình tượng đã được mỹ hóa cùng thánh Santa Claus, đi sâu vào đời sống văn hóa châu Âu và trở thành một biểu tượng văn minh độc đáo, dần in dấu chân lên khắp nẻo đường thế giới, mỗi khi năm hết Tết về.

Ảnh tượng quen mà lạ, hiện thực thật như bịa, đó chính là lịch sử, và cũng chính là cuộc sống, là tất cả những điều đã và đang xảy ra trên thế giới này. Nhân ngày Noel, chúng ta hãy vinh danh thánh Cao Lỗ, Santa Claus, người đã từng giúp đỡ vua tôi nước Việt đánh tan giặc phương Bắc, xây dựng thành Cổ Loa và trở thành đức thành hoàng của vô số xóm làng nước Việt.

*Trần Nam Quốc: Tiến sĩ môn Thể dục Dụng cụ.
 
Top